15 Ocak 2010 Selahaddin Kip
KAYSERİ
بسم الله الرحمن الرحيم
ألها كمالتكاثر حتى زرتم المقابر كلا سوف تعلمون ثم كلا سوف تعلمون كلا لو تعلمون علم اليقين لترون الجحيم ثم لترونها عين اليقين ثم لتسأ لن يوماءذ عن النعيم
Sure-i kerimenin açıklaması :
Kur’an-i kerimin tümünde olduğu gibi bu mübarek sürenin de içeriği oldukça feyizli ve bereketli anlamı aynı zamanda mesajı vardır. Son derece duygulu, dokunaklı uyarı yüklüdür..Başta : “ Sizi oyaladı “ diye başlıyor. Bilindiği gibi oyalamak ; fuzulî yersiz ve gereksi, faydasız herhangi bir menfaat sağlamayan şeylerle uğraşmak, uğraştırmak , esasen uğraşılması gereken önemli şeyden alıkoymak asıl görev ve sorumluluk gerektiren hizmet alanından uzaklaştırarak hava-î belki de zararlı ve tehlikeli alanlara çekilerek gaflete zarara götürmektir. Bu durum ise sorumluluk taşıyan bir insan için en büyük eksiklik ve hayat için en büyük kayıptır. Kur’an-i kerimin ,muhatabı olan Müslümanları bu büyük kayıp ve zarara uğratmamak için uyarıyor. Bu tehlikenin ne zaman ve kimin tarafından gele bileceğini bildiriyor. Ve şöyle diyor.; “Çokluk yarışmaları sizi oyaladı” Neyin çokluğuyla oyalandı onu açık olarak bildirmiyor. Bu ifade tarzı Arap edebiyatında önemlidir . Mefulun hazf edilmesi alanın genişliğini ifade eder. Kulların bir çok yönden yarışma içine girdiklerini, hatta bu yarışmaların sayıya girmeyecek kadar çok yönlü ve çeşitli olduğunu ifade etmiş olması için yarışmanın cinsini ve şeklini kapalı bırakıyor onu sınırlamıyor.
Bu yarışmanın ne kadar zamanda yapıldığını ve neticede nereye götürdüğünü işaret olmak üzere şöyle diyor ; “ Ta kabirleri ziyaret edinceye kadar “ Süre-i celilenın tefsirinde Alimler bu sürenin nüzul sebebinden haber verirlerken şöyle açıklarlar ; Rasulullah ( s.a.v.) Allah’a ita’attan oyalanırsınız ta kabre varıncaya kadar yani ölünceye kadar..derler. Bazen da mal çokluğu ile yarışırsınız.,denilmiştir. Adem oğlu malım, malım der durur, yiyip yok ettiğin giyip yıprattığın ve sadaka olarak verip gönderdiğinin şeyin dışında neyin varsa ya gidecek seni tek edecek yada sen gidip onu başkasına terk edeceksin ! Denilmiştir. Bir yarde de :Ensardan beni Harise kabileleri arasında tartışma yapılmış nüfus bakımından çoklukta yarışmışlar hayatta olanları sayıştıktan sonra bununla yetinmemiş bir de kabirde olan ölülerini sayışmaya koyulmuşlardır. Sure-i celile bunların durumunu açıklamak üzere nazil olmuştur denildi. Her ne ise nüzul sebebinin hususi olması hükmünün umumi olmasına mani değildir.Süre-i celile insan oğlunun müptela olduğu bir fitrî hastalıktan yakasını kurtaramadığı illetten haber veriyor. Tehlikenin boyutuna dikkat çekerek insanı uyarıyor.
Böylece ويل لكل همزة لمزة الذي جمع مالا وعدده يحسب ان ماله اخلده
“Humeze “ Süresinde ; “Yazıklar olsun o kimselerin tümüne ki onlar mal topladı da malını saydı durdu, onunla ebedileşeceğini hesap ediyor, ona aldanıp duruyor. Hayır hiçte öyle değil o elbette Cehenneme atılacaktır…” Ayetinde “Veyl” ile başlar ki korkunç bir yıldırım gibi başına indiriyor, tehlikenin büyüklüğüne uyarıyor. Demek ki kalıcı olmayan aslında kendisine ait olmayan varlıklarla,hayalî şeylerle şımarmak, aldanmak ,onlarla üstünlük davasına kalkışmak aldanmaktır, kıymet ifade etmeyen şeylerle uğraşmaktır. ki son derece aldatıcı son derece basit ve son derece akılsızca davranıştır, bir menfaat temin etmeyeceği gibi büyük zararlara götürecek, şahsiyetinden edecek ,maskaralık durumuna düşürecek şeylerdir
Ayni zamanda bu hastalık insanın yapısında “tiynetinde“- çamurunda – olup ölünceye kadar yakasını bırakmayacak kronik bir hastalıktır. Bu hastalık insan olgunu kabre taşıyan ancak orada biten , oraya kadar sürükleyen bir hastalıktır.Ondan sonradır ki bu kabil gaflet ve tartışmalara yer kalmıyor. لقد كنت في غفلة من هذا فكشفنا عنك غطاءك فبصرك اليوم حديد Nazm-i celilinde açıklandığı üzere “Sen daha önceden gaflette idin artık gözlerinin perdesini açtık bu gün gözlerin çok uzakta olup bitenleri görecek kadar keskindir.Elbette her şey bütün gerçekleriyle bir gün orta yere çıkacaktır, kitabın kendi eline verilerek ; “ kitabını al oku kendi hükmünü kendin ver “ denecektir. Böylece ileride karşılaşacağın korkunç ve tehlikeli akibeti düşün ve gör de aldatıcı ve faydasız şeylerle oyalanma ! Eğer bunları bilseydin de hesaba katsaydın böylesi aldatıcı ve yanıltıcı şeylerle oyalanmayacaktın ! Diyor…
Bir daha söylüyorum , yolunuz yol değil, tutumunuz tutum değil, yanlışınızı ve hatanızı sonradan görecek ve anlayacaksınız. Bu ilahî ifadeler burcu, burcu şefkat kokuyor. Düşünen ileriyi gören, kârını zararını ayırt edebilen birileri bunları temyiz ediyor. Akıl ve izan sahibi her kesin kabul edip teslim olacağı yol budur. Allah (c.c. Kur’anın muhatabı olan insanlığa bu hakikati talim ediyor. Bu gerçeklerle karşı karşıya mutlaka geleceklerini tekiden hatırlatıyor. Aslında nasihatin rifk ve şefkatle olanı daha çok etkili oluyor, böylece Allah Te’âlâ kullarına nasihat etmenin yolunu ve adabını da talim buyuruyorlar.Daha sonra ayet-i celile mukadder olan bir soruya cevap mahiyetinde devam ediyor.. Sanki şöyle bir soru takdir ediliyor. :” Yani kim söylüyor bizim bilmediğimizi, bizde biliyoruz, ölüm vardır ölümün ötesi hesap ve ceza de vardır, biz de Müslumanız biz de dinin ne demek olduğunu biliyoruz. Bizim bunlara bir itirazımız yok ki, bize böle söylensin ? “
İşte böylesi mukadder bir sorunun cevabı olmak üzere 5. Ayette şöyle deniliyor: “ Hayır, iş öyle değil; eğer bilseydiniz, yakıynen bilseydiniz bu oyalamalara kapılmayacak bu gafletinizde devam etmeyecektiniz Demek ki, bildiğinizi zan ediyor, bir yol takip ettiğinizi hesap ediyorsunuz ,onun için yanlışınız üzerinde ısrar edip gidiyorsunuz., hakiki manada bilmiyorsunuz..Zira bilen akıl ve idrak eden ileriyi görendir. İlim, hayattir, cehalet ise ölümdür.,ilim nur, cehalet karanlıktır, ilim kuvvet cehalet zafiyettir,ilim basiret cehalet körlüktür.. Dolayısıyla ilerisini göremez, doğruyu yanlıştan, hakkı batıldan, hakikati sahteden ayırt edemez..Sizler bu basiret ve temyize sahip değilsiniz .Onun için ileriyi göremiyorsunuz. Cehennemle karşı karşıya geleceğinizi düşünemiyor, idrak edemiyorsunuz.. Şayet onları ; Cehennemi göreceğinize, onunla karşı karşıya kalacağınıza inansaydınız. Fuzulî şeylerle oyalanmayacaktınız.. Kaldı ki onu – Cehennemi – herkes görecektir., herkes onunla karşı karşıya kalacaktır..Sonra Takva sahibi olanlar, Allah’ın dinini sadakatle yaşayanlar oradan kurtulacak, selamete çıkacak, gafiller, zalimler ve facirler orada diz üstü çökmüş olarak kalacaklardır. Bunları göz önüne getirseniz ,çıplak gözle gerçek olarak göreceğinizi kesin olarak bilseydiniz bu gaflete kapılmayacaktınız. Kaldı ki üzerinde iftiharla yarıştığınız mal varlığınız, makam ve mevkileriniz, etrafınızdaki taba’anız kendilerinden destek gördüğünüz aşiretiniz ve sayıp durduğunuz servetlerinizden sorulacak bunların hesabını vereceksiniz, onlar yüzünden kim bilir nice sıkıntılara maruz kalacaksınız bunları gerçek manada bilseniz ve hesap etseniz bu bunaltıcı ,çıkışı olmayan gafletlerle, oyalanıp tartışmalara düşmez ,bu gaflet üzerinde hayatınızın sonuna kadar devam ederek kabirlere kadar sürüklenmezdiniz. Demek ki bildiğinizi zan etseniz de , gerçekten gereği kadar layıkıyle bilmiyorsunuz Müslüman olduğunuzu iddi’a ediyorsanızda gerçek manada Müslümanlığı bilmiyorsunuz bilseydiniz bu halinizde devam etmeyecektiniz diyor Ayet-i celile kesin hükmünü koyuyor. Burada ayette geçen “ Lev ta’lemune” lafzında geçen “lev” nun muktazasını gereği gibi değerlendirilmediği için olacak , ayeti tefsir edenlerin çoğu “ Cehennemi görürdünüz” şeklinde tefsir etmişlerdir. Lev’nun gerektirdiği şeyi , göreceğinizi bilseydiniz bu gaflete düşmezdiniz şeklinde olması gerekir.“Lev” edatı hakkında Şa’ir şöyle söylemişlerdir,
ألام علا لو ولوكنت عالما بأذناب لو لم تفتنى اوا ءله : “Lev “ yi kınadım , eğer eteğindeki şeyi bilseydim önündekini kaçırmazdım. Demek ki, “lev “ den sonra gelecek şey bilinse öndeki şey kaçırılmaz değerlendirilirdi.. Böylece ayetin maksadı daha iyi anlaşılmış oluyor.
Ayetin manasını daha doğru olarak anlamak için bu şirin mefadini nazar-i itibara almak gerekiyor. 15 / Ocak / 2010-01-15 Selahaddin KİP KAYSERİ
ابيات قالها صلاح الدين اللك
باحثا بها عن حياته ملخصا
وسماها با -الاندفاعات-
أخي هاك سيري في حياتي ملخصا بدار- بها غشم- الد ناءة شخصا
وسماني الجد السعيد تفألا باسم صلاح الدين صلحا تربصا
سلام علي اهل الهدي اي فرصة تضيع بهم الا انتقا مفصصا
وكان ابتدا أ درس بالاب وامتدا حوال اثنتي عشر من العام حارصا
وذاك علي هجرالديار الي القري لتحصيل علم الدين بالامن فحصا
لان خلال الدار جس الخواءن فلم يكف قعرالبيت في الامن محمصا
وبعد وفات الاب اصبحت اسيا تزلزل اقبالي وجرعي تغصصا
فلما نعينا فجأة في عشية – غشينابه – فالصبر أجمل اقمصا
اذاما انطوي للمرئ شيا فربه لبا سط اشيا كيف ييأس غاءصا
له الحمد من ايام همي عناية بأستاذي الفاضل –طيب- اخلصا
كذالحاج نوري وهو خالي تولني مع ابنه صديقي كمال المخصصا
ومن علماءلقيصري استفادة أخذت نقاط العلم دورا تأخمصا
واول عهد ما تحملت في القري امامة جمع كالبناءالمرصصا
وكان افتراقي عسكراعن وظيفة الي عودتي منه بحكم مرخصا
توليت ثان بالامامة عازما قياد ة خير في المناسك خالصا
ودمت عليهاخمس عام تعففا وفيها امتحاني كان للوعظ فانصا
وعنها انتقاليواعظالقضاءنا عزيزية باسم العتيق المنكصا
وحال عليه خمس عام مواليا وثم ابتليت مفتيا ومقفصا
وبضعين عاما دام حملي مثقلا بقوم شتيت الركن مشقوقة العصا
فقدذقت فيهم بعض صبر المفاسد ليالي كابوس ويومي تنغصا
وحسبي اجتهادي في الوظيفة كلها بطوق واجهد للمعين ممحصا
فتهجر نفسي عن تضارتحصنا وذاك بهجرة النبي تنصصا
وان في بلادي كان نفعي فأحمد وان غيره فالله غافر من عصي
وبعد لعلله ان جاد اجلي يوفقني الاحسان محظي الحصاءصا
وصل وسلم يا رحيم علي النبي وال واصحاب الهداية قرصا
فيلبيت كلمات تفيدالتواريخ بحسب الابجد كلمة- بها غشم- تفيد ولادة المؤلف يعني 1348 هجري-غشينا- وفات ابيه – 1368 –و- تضار تقاعده عن الوظيفة-1401
.